KERKELIJKE KALENDER

We beginnen dit overzicht met een uittreksel uit de Heiligenkalender en de eerstkomende feest- en hoogfeestdagen van het KERKELIJK JAAR

Kerstkring - Advent

Het kerkelijk jaar begint bij de eerste zondag van de advent. De komst van een redder, van redding, toekomst in het leven, is een verwachting van alle mensen doorheen de hele geschiedenis van de mensheid. Doorheen het Oude Testament horen wij die verzuchting, en geleidelijk wordt zij vertolkt in de verwachting van een Messias. De voorspelling wordt zeer duidelijk bij Jesaja: "een twijg van de stam van Jesse" zou de verlosser brengen. De evangelies zullen duidelijk naar deze voorspelling verwijzen.

De advent duurt vier weken, en is een voorbereidingstijd op Kerstmis. Voor christenen is het een bewustwordingstijd. Zij staan stil bij de fundamentele menselijke noden. Niet te verbazen dat er een bijzondere aandacht wordt gevraagd voor mensen die voldoende welzijn ontberen. Welzijnszorg vraagt in onze kerk aandacht voor de armen, de zwakken, zieken, gevangenen tussen ons.

 De adventskrans is een oud gebruik, geïmporteerd wellicht als gebruik, doch binnen de christelijke traditie vermoedelijk via kloosters tot algemeen gebruik uitgegroeid. Door het steeds meer aansteken van licht werd de periode van verwachting naar Kerstmis toe uitgedrukt. Later krijgen de adventskransen diverse bijkomende betekenissen en ontstaat ook een kerstkrans.

Kerstmis (25 en 26 december)

De geboorte van Jezus wordt gevierd. Het evangelieverhaal van Lucas, dat geen echt relaas is maar een geloofsverhaal, tekent Jezus duidelijk in Zijn boodschap. Jezus ondergaat het lot van de arme, de verjaagde en uitgestoten mens van bij Zijn geboorte. Dat God mens wordt is voor een christen een bijzondere waarheid. Het is meteen een fundament voor de grote waarde van ieder mens, groot en klein, rijk en arm. In God zijn wij gelijk, broers en zusters van dezelfde Vader.

Het feest van Kerstmis spreekt zeer brede lagen van de bevolking aan. Door de menselijke herkenbaarheid van het gebeuren wordt het een romantisch gezinsfeest, dat zeer intens wordt beleefd, vaak men vieringen in de hele familiekring. Kerstmis kent in onze Vlaamse streken één van de talrijkste kerkbezoeken van heel het kerkelijk liturgisch jaar.

Feest van de openbaring - Driekoningen (6 januari )

Het volksgeloof heeft een hele traditie doen ontstaan rond dit feest. Nochtans wijst dit feest vooral op de wereldbestemming van de boodschap van Jezus. Niet enkel de Joden kregen een Messias. Neen, Hij kwam voor het heil van de hele mensheid.

Maria Lichtmis  (2 februari - 40 dagen na kerstmis)

Het feest van (Maria) Lichtmis, of de "Opdracht van de Heer" wordt gevierd op 2 februari. Het betekent het einde van de kerstkring.
Het zijn waarschijnlijk de woorden van Simeon die vandaag in het evangelie gelezen worden, die ons de betekenis van het feest van Lichtmis het best omschrijven: "Mijn ogen hebben uw heil aanschouwt". Dit feest geplaatst op het einde van de kerstkring verwijst daarmee naar het heil voor elke gelovige dat die erkent in het lijden, de dood en de verrijzenis van Jezus. Simeon spreekt de woorden uit bij het kleine kind dat naar de tempel wordt gebracht.

En terstond ziet hij.

Het feest van Lichtmis is een jubelend getuigenis van christenen die erkennen dat God in het kind Jezus een ware redder voor de mensen heeft gebracht. De directe verwijzing naar het lijden en dood van Jezus zijn een pijnsteek voor Maria, die niet weet wat er met haar kind zal gebeuren, maar die aanvaardt in haar hart. Gods wil is ook haar wil. Daarom kwam zij in de traditie van dit feest ook centraal te staan. Hoeveel mensen herkennen zichzelf niet in de aanvaardende Maria? Hoevelen hebben met scha en schande, met pijn, tegen onbegrip in zoveel geprobeerd om anderen gelukkig te maken. Soms lijkt het hopeloos. Allen het geloof en gelovige aanvaarding helpen. Dat geloof brengt licht.

Lichtmis werd vroeger met een lichtprocessie in de kerk gevierd. Past dit gebruik natuurlijk bij de enthousiaste diepmenselijke vaststelling dat de dagen weer langer worden en meer licht geven, het verwijst voor de gelovige naar de hoopgevende verwijzing naar het Licht dat Jezus zelf is voor deze wereld.

Paaskring - Veertigdagentijd

De veertigdagentijd is voor de christen een tijd van herbronning, loslaten van de ballast die zich in het gewone dagelijks bestaan aan ons opdringt. Het is weer op zoek gaan naar de bron, naar het essentiële, naar het zuivere leven zoals het evangelie het ons brengt. Het is zich vrijmaken van onwaarden van macht, wellust, grootheidswaan, bezit, rijkdom, geweld, onderdrukking.
Op twee dagen van deze veertigdagentijd zal de christen zich bijzonder ontzeggen van de wereld door te vasten: Op Aswoensdag en Goede Vrijdag zal een christen ten hoogste één volledige maaltijd tot zich nemen. Maar in heel de veertigdagentijd wordt hij aangemoedigd tot een sobere levensstijl, met het oog op volharding nadien.
Nog veelvuldig bestaat bij oudere christenen het gebruik om op vrijdag vlees te derven.

Tijdens de veertigdagentijd, die weekdagen bevat, geven de evangelies van de zondagen een sterke leidraad voor de inhoud van de bekering, ommekeer. Er wordt ook opgeroepen om tijdens de vasten meer dan anders de eucharistie bij te wonen, en rond Pasen het sacrament van de verzoening te ontvangen.
Geen bekering , geen eerlijke bekommernis voor de medemens, en bijzonder de zwakke medemens, zonder een verhoogd engagement, een grotere solidariteit met de zwakste onder ons. Projecten zoals Broederlijk Delen of plaatselijke welvaartsinitiatieven roepen christenen op om broederlijk te delen met iedere medemens zonder onderscheid.

Paaskring - Aswoensdag

De veertigdagentijd start met een duidelijk teken. In een viering met een askruisje wil de christen zich bijzonder bewust zijn van het feit dat zijn leven slechts een schakel is in het goddelijk proces van het bestaan. Dat laatste is tegelijk een duidelijke oproep om dat bestaan mee uit te bouwen tot iets moois. Maar in het besef van de eigen kleinheid wordt de ander weer broeder en zuster. Zich meer voelen, de realiteit van de maatschappelijke hiërarchie, het onderscheid in intellect of vaardigheden, enz… het maakt allemaal niets uit in onze plaats tegenover God en tegenover elkaar. Aswoensdag zet ons correct op onze plaats in ons bestaan, en precies daar waar wij tijdens de vasten willen terechtkomen.

De asse of as van Aswoensdag wordt gemaakt van de niet tot stof vervallen verbrande resten van de "palmtakjes" (buxus) van Palmzondag van het jaar voordien. De blijdschap om Jezus toen, wordt nu het fundament van de inkeer: christenen beseffen in dit teken reeds waar zij naartoe willen: naar Jeruzalem, een nieuwe stad. Vaak wordt ook gewone aarde of zand gebruikt om over de hoofden uit te zaaien want "Gedenkt, o mens, dat gij van stof zijt, en tot stof zult gij wederkeren." Soms worden ook kruisjes uit klei aan de kerkgangers uitgedeeld.

Paaskring - Palmpasen 

Eén week voor Pasen viert de kerk Palmzondag. Als toeschouwer 2000 jaar na het gebeuren brengt het een christen dubbele gevoelens.
Inderdaad, enerzijds is er dat succesverhaal: Jezus wordt warm onthaald in Jeruzalem, het Jeruzalem, de beloofde stad van God, erkend om al Zijn daden, om Zijn opmerkelijke en deugddoende boodschap. En Jezus blijft consequent aan die boodschap en aan de oude geschriften: hij komt naar de stad gezeten op een veulen.
Zoals Jezus toen, botst men ook vandaag nog tegen gevestigde instanties, valse waarden, machtsconstructies. Het veulen werkt confronterend. En als Hij wat later ook nog het geld van de wisselaars in de tempel op de grond gooit, handelaars naar buiten drijft omdat niet zij maar God centraal moet staan in de menselijke eredienst, schrijft hij zijn doodsvonnis. Judas - men zegt dat ook hij de geldbeheerder van de apostelen was, en dat hij dertig zilverlingen aantrekkelijk vond - kiest ondanks al zijn positieve ervaringen aan Jezus' zijde toch voor de verleiding van de maatschappij, de macht, de rijkdom, het geweld. Dat geweld zal tegen Jezus gebruikt worden. het vormt de tegenzijde van Palmzondag, want de aankomst in Jeruzalem schrijft de eerste zinnen van Jezus' dood. Maar tevens van Zijn verrijzenis, maar eerst moet voor ieder duidelijk worden dat Zijn boodschap een keuze voor waarheid moet zijn, en dat die keuze soms doorheen lijden en dood voert.

In sommige scholen en streken van Vlaanderen, wordt vaak Palmpasen gevierd. Met een palmpasenstok combineert men het kruis van het lijden, het groen van de hoop, de blijdschap om Zijn koningschap, maar wordt ook een doornenkroon gevlochten rond het kruis, afgewerkt met bloesems en brood om te delen - brood van het laatste avondmaal, van de wonderbare broodvermenigvuldiging -. Ja, in Palmpasen wordt reeds de opstanding gevierd.

Paaskring - Witte Donderdag

Jezus neemt vandaag afscheid van zijn vrienden. Hij weet dat de dood op hem wacht. Het evangelie zegt bovendien dat Hij wist wie Hem zou verraden en waarom: de verlokkingen van de wereld. In Zijn afscheid staan drie dingen geboekstaafd. Hij legt aan Zijn leerlingen nog eens uit wat Zijn boodschap eigenlijk is. Hij roept hen op om in die geest één te blijven en te volharden in Zijn naam, in de Liefde van Zijn Vader, met de Geest die Hij hen belooft. Om die boodschap duidelijk te maken geeft hij twee tekens.

Vooreerst staat Hij op om de apostelen de voeten te wassen. De leider dient een dienaar te zijn. Een christen zet zijn leven ten dienste van anderen omdat hij van hen houdt zoals God ook van hen houdt.

Dan neemt Jezus het brood van de tafel, en in Zijn dankgebed plaatst Hij plots Zijn eigen leven als gegeven brood vooraan. Dit gebeuren greep de apostelen zo sterk aan dat zij in dit gebaar de bundeling van het hele leven van Jezus zagen. Ook het delen van de wijn zagen zij als delend dankend samenzijn in het leven van Jezus.

Deze tekens zijn voor een christenen van uitzonderlijk belang. De katholieke kerk beschouwt hen dan ook als de instelling door Jezus van het sacrament van de eucharistie, namelijk het sacrament van de deling van Jezus' leven door hemzelf aan ons. Het mag dan ook als zeer jammer beschouwd worden dat juist de verschillende interpretaties van dit moment tot zoveel scheuring tussen de christenen heeft geleid. Moeten wij Zijn oproep tot eenheid dan niet beschouwen als een oproep om onze discussie hierover achterwege te laten, en om Zijn weg te volgen?!

In de liturgie van Witte Donderdag wordt veel zorg besteed aan de eucharistie. Slechts één eucharistieviering op die dag, sober en verzorgd. Enkel hosties, die deze dag geconsacreerd worden, worden genuttigd.
Op deze dag bestaat ook de gewoonte om de gaven van de delende gemeenschap, die in de veertigdagentijd werden verzameld (voorbeeld van broederlijk delen), samen te brengen, als een deel van de offerande. Het is een bescheiden deelnemen aan het delend gebaar van Jezus, die Zijn leven deelde.
Op Witte Donderdag heeft de kerk het gebruik om het chrisma te wijden, bedoeld voor de toediening van de sacramenten.

Paaskring - Goede Vrijdag

Jezus wordt overgeleverd aan de wereld, aan de dood.

Er zijn verraad, verloochening, schijnheiligheid, opportunisme, hypocrisie,… Jezus wordt mishandeld en draagt Zijn kruis tot op Golgotha waar hij aan het kruis wordt genageld en sterft. De pijn van heel de wereld, van talloze mishandelde, verlaten, zieke, onrechtvaardig behandelde mensen, vluchtelingen, … komt naar boven als wij in de kruisweg de laatste paden van Jezus als mens op aarde volgen. Jezus visie op de wereld past niet in het model van de Joodse samenleving, en de Joodse machtshebbers bewerken de plaatselijke gemeenschap, die even voordien nog jubelend Jezus was tegemoet gelopen.

De Romeinse leiders spelen een spel van oppervlakkig recht waarin niet het heil van de mens telt, maar dat van het opportunisme, en van macht. er is geen enkele godsdienst waarin het lijden zelf een rol speelt in de zingeving van het menselijk bestaan. Precies de trouw aan het leven, aan de liefde voor God en medemens, maakt het dragen van lijden zinvol, en ontdoet de dood van een eenzijdig onzinnig gebeuren. Want bij God is men altijd thuis, ook als men gestorven is. Het is die hoopvolle gedachte die wij vanuit het verrijzenisgeloof kennen, die ons op Goede Vrijdag doet stilstaan bij het lijdensverhaal, en ons in gebed doet waken bij het delend gebaar van Jezus, concreet bij de uitstalling en aanbidding van het H. Sacrament.

Op Goede Vrijdag bestaat de gewoonte om rond drie uur in de namiddag, aansluitend bij de evangelieteksten, de kruisweg te vieren, en stil te staan bij het lijden van Jezus, en het lijden van mensen in deze tijd. Ook gebedstochten vinden rond dit uur plaats. En tijdens de liturgie wordt een kruishulde gehouden. Nadien kan een kruisverering worden gehouden die duurt tot aan de paaswake.
Goede Vrijdag roept ons heel sterk op om de weg van Jezus te gaan omwille van het lijden van zoveel mensen in onze tijd. Deze dag is dan ook een vastendag. Eucharistie wordt niet gevierd, communie wordt wel uitgedeeld. Versieringen worden vandaag zoveel mogelijk gemeden. Dit is een dag van rouw in de kerk.

Paaskring - Stille Zaterdag

Stille zaterdag is een dag van rouw. Het is de tweede dag van wat men het paastriduüm noemt. In de christelijke gezinnen wordt vaak lawaai en muziek, en wordt bezonnen en gebeden.

In de liturgie van vandaag is het waken bij de dood van Jezus zeer zichtbaar. Alle versieringen zijn weggenomen in de kerk, uitgezonderd bij het kruis dat nog vereerd wordt. Er wordt geen communie uitgedeeld. Het doopvont is leeg.

Paaskring - Paaszaterdag

Op Paaszaterdag wordt de belangrijkste viering in de katholieke liturgie gehouden. Alle geloofselementen van het christendom komen sterk naar boven in de paaswake. Dit is de avond waarin zo velen gedoopt werden en worden, radicaal kiezend voor Jezus om Hem na te volgen. Het is de avond van het licht, Jezus, Licht van de wereld. Zijn kruis wordt verheven en getooid. In Zijn verrijzenis wordt duidelijk hoezeer Zijn boodschap mensen redding brengt. Niet Zijn dood telt, maar Zijn opstanding. "Zoek Hem bij de doden niet. De Heer is waarlijk opgestaan."
In de paasnacht worden de liturgie van het vuur en van het water gevierd. De paaskaars wordt opnieuw ontstoken aan het paasvuur. Zo zal de verrezen Christus weer tussen ons staan.
In de liturgie van het water wordt het doopwater gewijd en in de geest van het doopsel hernieuwen de gelovigen hun doopbeloften.

Pasen

"De Heer is verrezen. Alleluja!" Dit is de belangrijkste feestdag voor de christenen. Geloven dat men het leven ontvangt door de dood voor de verrijzenis, is de diepe kern van het christelijk geloof. Daarmee zijn wij een hoopvol geloof. In het verlengde van de paaswake zijn de vieringen vandaag een uitbundig feestelijk gebeuren.

 Alhoewel Kerstmis wellicht het meest actief gevierde en romantisch feest is, is Pasen, en bijzonder de Paaswake het innigste en diepste vierend moment van een gelovig christen. Vaak worden kinderen of volwassenen gedoopt tijdens deze nacht. Gans de parochiegemeenschap probeert samen te komen met alle bestaande organisaties, en groepen. Met nadruk wordt het geloof beleden in een plechtige geloofsbelijdenis bij het branden van een kaars met licht genomen aan de nieuw gewijde paaskaars. Niet voor niks gebruikt men de uitdrukking "op zijn paasbest gekleed gaan". Er was ooit een tijd waarin velen op paasdag voor 't eerst de nieuwe kleding aantrokken die zij weer een jaar lang zouden dragen.

Paastijd

Tijdens de periode na Pasen wordt acht zondagen lang opnieuw Pasen bijzonder gevierd.

De lezingen nodigen ons uit tot verdieping in het bevrijdende werk van Jezus, in Zijn bevrijdende boodschap. Wij worden gevraagd om deze boodschap ook in ons eigen leven toe te passen.

De paastijd eindigt met Pinksteren. Tussen Pasen en Pinksteren worden de eerste communievieringen en de vormselvieringen gehouden. Immers de vastentijd is voor de nieuwe leerlingen een tijd van intense catechese, en de Paastijd is een periode van zijn keuze maken voor dat Jezusvoorbeeld waarin zij zich hebben verdiept. De paaskaars brandt ook tijdens elke viering in deze periode.

Hemelvaart 

Precies 40 dagen na Pasen vieren wij de Hemelvaart van Jezus. Het feest herneemt het Paasfeest maar legt de klemtoon op de godsbestemming van Jezus. Het feest wijst ons tegelijkertijd weer de weg naar onze dagelijkse opdracht: mensen het hemels geluk dichterbij te brengen: "Sta niet naar de hemel te kijken… Hij gaat u voor naar Galilea" Waren de evangelies niet gestart in Galilea. Is dat niet de thuisbasis van de apostelen? Dus ook de onze…

Pinksteren

Het kan soms lang duren voor een boodschap doordringt. Drie dagen bij de apostelen, die samen met Maria, en vrienden van Jezus verzameld waren gebleven. Ze waren reeds gevoeld dat Jezus een andere, nieuwe betekenis kreeg in hun leven. Maar de begeestering was er nog niet. Jezus kwam in verschijningen tot hen, maar Zijn Geest vond nog geen ingang bij de droevige groep. Dat verandert op de derde dag. Geen taal kan hen nog weerhouden te getuigen van de boodschap van Jezus. Petrus staat op en gaat naar buiten nadat vurige tongen zich van hen hebben meester gemaakt. Vanaf nu besloten de volgelingen radicaal dezelfde weg van Jezus te gaan en dragen zij Zijn boodschap onverkort uit. De kerk die geboren was op Witte Donderdag komt nu getuigend naar buiten.

Jaargetijden

Naast de sterke tijden, vasten en advent, en de feestelijke kersttijd en paastijd, kent de liturgische kalender twee periodes "tijd door het jaar". Het zijn "gewone" tijden. We worden uitgenodigd om aan de hand van talrijke variabele evangelieteksten ons Jezus voorbeeld eigen te maken alle dagen van ons leven.

Maria Hemelvaart  (15 augustus)

Midden in de tijd door het jaar vieren wij het feest van Maria Hemelvaart. Het gaat hier over een vrij recent feest, twee honderd jaar oud. Men kon moeilijk om met het gevoel dat de moeder van Jezus geen ereplaats naast haar Zoon kreeg. Daarom werd theologisch aangenomen dat zij in de hemel opgenomen werd als een gehele volledige mens.

In verschillende landen wordt 15 augustus, waarop deze feestdag wordt gevierd, ook als Moederdag gevierd. Ook in verschillende moslimlanden wordt deze dag als feestdag gevierd door de gewone gelovige. De eerbied voor Maria is ook daar zeer groot, precies omwille van haar goddelijke roeping, dit in tegenstelling met Aisha, geliefde vrouw van Mohammed.

Allerheiligen  (1 november)

Op 1 november viert onze kerk allen die rein leven en geleefd hebben volgens de boodschap van Jezus. In het jubeljaar is er bijzondere aandacht voor de martelaren onder hen. De evangelietekst der zaligheden wordt gelezen, als leefregel voor hen die Jezus willen navolgen.

Allerzielen  (2 november)

Daags na Allerheiligen viert de katholieke kerk alle overledenen, die voorgegaan zijn in het geloof naar de Vader. Vaak is dit feest reeds daags voordien met een gebedswake ingezet. Dit feest getuigt van het geloof in een liefhebbende Vader die iedere overledene vergeeft en omarmt in het eeuwige leven.
Samen met Allerheiligen wordt dit feest gevierd met bloemen op de graven.

Christus Koning

Het slot van het kerkelijk jaar tekent zich nu af met een feest vol eerbied voor Jezus. Dit feest drukt de wens uit dat de boodschap van Jezus dwars door het heelal zal gehoord worden, en nagevolgd. Meteen eindigt ook de periode van de "tijd door het jaar".