Van Vastenavond naar Carnaval 

Dat carnaval een jaarlijks terugkerend feest is, waarbij de jeugd, maar ook wel ouderen, die daar zich nog jong genoeg voor voelen, voor een paar dagen de teugels wat laten vieren en aan het keurslijf, waarin ze de rest het jaar gevangen zitten, even kunnen ontsnappen, dat weet zelfs een kind.

Maar dat carnaval ook nog iets te maken heeft met vasten, daar hebben velen geen weet van, en als dat wel het geval zou zijn, maken zij zich daar blijkbaar niet erg druk over.

Toch is dat jammer: want het is zover gekomen, dat wat oorspronkelijk vastenavond was, nu nog enkel en alleen carnaval is. Volgens sommigen is de naam Carnaval afgeleid van 'carne vale' (vrij vertaald: dáág vlees!), hetgeen dan zou duiden op het vlees vaarwel zeggen, sober leven, vasten dus, gedurende de veertigdagentijd. Dat kan wel zijn, maar daar valt in het hele carnavalsgebeuren zelf toch niet veel van te merken. Waar het die dagen gewoonlijk om gaat, is op de eerste plaats een ludieke optocht, waarin vaak de plaatselijke politiek op de korrel wordt genomen.

De prins met zijn raad van elf die het, zogezegd, een paar dagen voor het zeggen hebben, zijn een olijke vingerwijzing naar onze bestuurders die vaak denken de wijsheid in pacht te hebben en de kleine man naar hun pijpen te kunnen laten dansen. Carnaval is ook een massale verkleedpartij, want iedereen wil wel eens anders voor de dag komen. Maar je zou ook kunnen zeggen dat velen met carnaval wat meer zichzelf willen zijn en voelen. We gaan wat bourgondischer met eten en drinken om, en we doen dat met zijn allen. Carnaval brengt dus mensen bij elkaar, zou je kunnen zeggen en daar is natuurlijk niks mis mee. 

Er zijn overigens nog wel meer redenen aan te halen die aan het voor sommigen misschien zinloze vieren van carnaval toch wel een zinvolle plaats geven in onze hedendaagse prestatiegerichte samenleving.

Want de stand, de schijn, die we denken op te moeten houden in het leven van alle dag, het masker waarachter een ons menen te moeten verschuilen, de dagelijkse sleur waarin wij vastzitten, de muren waardoor we ons van anderen afscheiden, kunnen we zo, al is het dan ook maar  voor een of twee dagen, van ons afschudden.

Een mens schijnt daar toch behoefte aan te hebben en het is dan ook niet te verwonderen dat carnaval voor velen een feest is waar zij naar uit zien. Het doet hen goed.

Een beetje vermoeiend is het, dat wel, maar wat had je dan van bv voetballen gedacht?

Trouwens het carnavalgebeuren trekt altijd weer een welgemutst publiek, soms wel wat al te uitbundig, maar zelden of nooit gewelddadig.

 

 

Ik kan dus moeilijk iets tegen carnaval hebben, maar als pastoor en herder mag je niet nalaten ook nog eens te wijzen op de keerzijde van de medaille. Juist: carnaval was en is nog steeds vastenavond en vastenavond is het begin van de veertigdagentijd, de vasten.

Vasten ... dat, moet ik toegeven, is tegenwoordig minder populair, en toch is er niets mis mee. Een beetje minder eten en drinken kan voor de meesten van ons geen kwaad.

Daar zijn we tegenwoordig wel van overtuigd. Maar vasten en 'lijnen', of proberen wat af te vallen, zijn toch twee heel verschillende dingen. De motivatie en het doel ervan zijn verschillend.

Bij vasten gaat her er vooral om onszelf te ontdoen van alles wat ons gevangen houdt en waaraan we in zekere mate verslaafd dreigen te raken.

Dan heb ik het over genotzucht, trots, hebzucht, eerzucht en dergelijke waarmee we allemaal te maken kunnen krijgen en die ons doen en laten beïnvloeden en onze weg naar God en onze medemens lelijk in de weg kunnen staan. 'Jezelf versterven' noemde men dat vroeger. Het doet misschien een beetje pijn maar je gaat er heus niet van dood.

Integendeel, je komt er sterker door in je schoenen te staan.

Vasten, sober leven, betekent ook denken aan de ander, vooral aan hen die niet kunnen vasten omdat ze toch al tekort komen, delen met anderen, teken van solidariteit hoort daar ook bij.

Gedurende de veertigdagentijd hebben we een mooie gelegenheid iets over te hebben voor de minderbedeelden. Niet van wat we toch teveel, of over hebben, maar omdat we het kunnen en willen missen. En, om op de vastenavond, of carnaval terug te komen, de pret zal er echt niet minder om zijn.

 

En daarom aan allen een fijne carnaval en een heilzame vastentijd toegewenst!

 

Joep van Gaalen cicm, pastoor